Eu tamén adherín tal manifesto, e teño que confesar que me sorprende a escasa reacción até o momento do Blogomillo ante unha proposta tan facilmente asumíbel por creadores e defensores da cultura. Algunhas excepcións que atopei son Xesús Manuel Marcos, Marcos Valcárcel, Manuel Bragado, Marta Dacosta e Xosé Manuel Eiré.

A. F.

Revisión 19/07/2008: Acrecentamos á listaxe de adhesións expresas en blogues a de Francisco Castiñeira.

chuzame

A. F.

chuzame

R. T. 07-2008.

chuzame

«Mañá xoves ás 19:30 na FNAC da Coruña (Praza de Lugo, s/n), tertulia sobre a obra de Ousmane Sembène por mor da edición en galego da súa novela O xiro postal. José Manuel Sande e máis eu falaremos dos filmes do director senegalés e do insuficientemente coñecido cinema africano en xeral.

OUSMANE SEMBÈNE

Falar de cinema africano é falar de Ousmane Sembène. Non me refiro xa á súa condición pioneira como autor dos primeiros filmes nos que a África negra falou coa súa propia voz; falo máis ben da súa vontade explícita de usar o cinema como vehículo para transmitir mensaxes á poboación de todo o continente, non só a do Senegal onde naceu, pasando por riba das fronteiras debuxadas con regra polas potencias coloniais. A figura de Ousmane Sembène ten, si, unha evidente connotación patriarcal, mais trátase dun patriarca revolucionario e valente, que criticou con audacia as estruturas caciquís que coutan toda posibilidade de progreso e se enfrontou ao poder político, económico e relixioso que se atopa sempre detrás delas.

Decidiuse a facer películas nos anos sesenta, nunha viaxe de volta a África que para el tivo moito de iniciático. Naquela altura xa desenvolvera unha importante carreira como escritor, e o seu nome gozaba do respecto e o recoñecemento dos máis valiosos intelectuais do seu tempo, mais o que el procuraba non era o eloxio da esquerda francesa, senón que o seu pensamento chegase da maneira máis eficaz posíbel aos seus compatriotas. "O meu primeiro obxectivo é chegar ao público africano", explicaría logo. "Europa e América non son as miñas referencias -non son o centro do mundo. Sei que existen, e estou moi feliz de que os europeos vexan os meus filmes, aínda que sei que eles só comprenderán a metade do que contan". Esa visión utilitaria xa estivera presente na súa decisión de empezar a escribir. Autodidacta e cunha permanente curiosidade polo coñecemento, Sembène foi un usuario entusiasta das bibliotecas do Partido Comunista e da Conferencia Xeral dos Traballadores, e lendo nelas as grandes obras do seu tempo comprendeu que ningunha falaba da súa terra. O único que había sobre África era un mapa, dixo algunha vez, e por iso deu en escribir el mesmo os libros que até ese intre ninguén fixera.

Nunha entrevista na revista Cinema-Scope por mor da estrea de Moolaadé, que Sembène acabou con oitenta e un anos, Ray Pride dicíalle que seguía parecendo un mozo optimista. "Non creo que haxa nada máis fermoso que a vida", respondeu, "mais tes que ser quen de compartila". Así era Ousmane Sembène: solidario e combativo, mais tamén alegre e esperanzado, un creador extraordinario en cuxa obra sempre asoma a pegada do seu profundo compromiso cívico.

OUSMANE SEMBÈNE EN GALEGO

Até a publicación d'O xiro postal por parte da editorial Rinoceronte, a obra literaria de Ousmane Sembène permanecía inexplicabelmente inédita en España. A tradución ao galego de Le mandat feita por Isabel García Fernández é, pois, a única vía para achegármonos a un autor que xa era aclamado como novelista antes de botarse a facer filmes. O xiro postal do título é o que lle envía un inmigrante senegalés en París ao seu tío que vive en Dakar. As dificultades para cobrar o xiro do protagonista, vítima do rigor e as paradoxas dos procedementos burocráticos, e a cobizosa presenza da veciñanza, á espreita duns cartos nos que ve a saída de todos os seus males, son os eixos argumentais dunha novela que foi levada ao cinema polo propio autor (Mandabi, 1968), co recentemente falecido Makhouredia Gueye como actor principal.»

chuzame

O mestre observa o mundo da cima da montaña dos seus ollos.

Ás veces, palpita na súa man o tempo, a morte de alguén con pasos apresados, que el coñece no cheiro a zapatos mollados. É entón que prepara a súa mala: por fóra o coiro, por dentro a súa mirada gardada.

A dirección do ar indica o lugar
da casa inutilmente construída.
Chega cedo —antes do que a morte sempre é cedo—
en forma de muller o mestre a esta ruína
e pola alquimía dun xesto
nos lenzois transparece un tesouro nunca aberto.

Nota: Quero hoxe dedicar este antigo poema á memoria de Xosé María Álvarez Blázquez. A. F.

chuzame

A. F.

chuzame

Hoxe, mexendo un bocadiño na ideoloxía do poeta comprometido do Caribe, máis un achado podo mostrar no blogue, interesante sen dúbida para algúns dos nosos lectores pola visión que ofrece no que di respeito da relación lingua-literatura-colonialismo:

CONSCIÊNCIA NEGRA (1)

"No que me diz respeito [como itinerário cultural] parti da cultura dominante em minha época: a cultura européia (2). Graças a meus contatos com a França (3), apliquei essa cultura. Como todos da minha geração, li Gide, Proust e Breton (4)...Mas acrescentei, por exemplo, Frobenius [etnólogo africanista alemão] (5), para andar mais depressa.

"O que temos em comum [ele e Senghor, poeta e estadista senegalês] é a recusa obstinada de nos alienar, de perder nossos laços com nossos países, nossos povos, nossas línguas. Quanto a mim, aliás, o que em grande parte me preservou culturalmente foi o contato assíduo com africanos (6). Este contato serviu de contrapeso à influência da cultura européia (7). [...] Assim como ele, fiz tudo para assimilar e não ser assimilado. Nós dois [...] queremos por as 'armas miraculosas' a serviço de nossos povos".

(Texto de Aimé Cesaire, poeta e político nascido na Martinica em 1913. In Entrevistas Le Monde: Civilizações: São Paulo, Ática, 1989, tradução de Sérgio Flaksman)

Para finalizar, son capaz de recoñecer de que modo concordei coa ideoloxía de Cesaire mostrando o exercicio de mutación que realicei sobre o texto precedente. Quen tiver vontade de seguirme no paralelismo que atopei co meu propio caso só ten que substituír as palabras subliñadas acima seguindo as indicacións numéricas correspondentes. Así, o subliñado debería substituírse por: (1) GALEGA; (2) em castelhano; (3) minha experiência como espanhol; (4) Cervantes, Góngora e a Geração de 27; (5) Cirlot ou Octavio Paz; (6) portugueses; (7) espanhola.

A. F.

chuzame

Celebro ter dado con este suporte dixital inestimábel, este das solícitas teclas, mais nunca abandonarei o erótico aloumiño das páxinas ao bordo da alerxia aos ácaros. Aos ácratas ácaros que se alimentan dos tesouros empapelados do pensamento.

A. F.

chuzame

Como xa dixo o compañeiro Martin Pawley, hoxe é o grande día. Remítovos ás súas palabras porque eu non son capaz de escribir. Ouvo os ensaios, vexo as faces e escoito do Gran Can que existe neste país unha creatividade asombrosa que o fai gozar día após día. E unha música sobre outra música fanme danzar por dentro.

chuzame

En segundo, un video que me transporta aos primeiros tempos na escritura, cando por primeira vez na vida as aborrecíbeis tardes de domingo pasaron a transportar a experiencia do que debeu ser unha aproximación da plenitude:

E no final, unha delicatessen poético-plástica:

A. F.

chuzame

"Eu cando vexo isto digo:
canto amor e canto odio"
M. Molares (testemuña)

A finais dos 90 don Manuel Molares Porto, ancián da igrexa de Ares, contactaba con Xavier Alcalá para comunicarlle o interese da comunidade evanxélica en publicar a heroica xesta que viña de protagonizar no século XX. Procuraban un rapsoda inspirado que elevase o seu pasado recente a rango de arte, para facilitar deste modo a lembranza e a reflexión sobre os esforzos tamaños que só pola fe inquebrantábel no Amor tiña logrado realizar a comunidade. Os acontecementos do pasado, convertidos en literatura, pasarían de ser reais a seren verdadeiros. Porque a Verdade, inapreensíbel racionalmente dos infinitos puntos de vista que a completan, só pode ser mostrada integralmente da perspectiva artística.

chuzame