Iluminacións, de Arthur Rimbaud, por Xoán Abeleira

Chuzame! A Facebook A Twitter

Por que a edición electrónica?

No contexto da imparábel redución do mercado do libro en papel, cun prezo derivado de todas as exixencias da cadea de valor que leva as obras ás mans do lector, o libro electrónico aparece como salvador das obras e da lectura e inxustamente tamén como menosprezador do autor e destrutor dun mercado caduco  apoiado en toneladas de papel, horas de transporte, movementos financeiros entre editores, distribuidores e librarías, a xestión colectiva e o cobro indiscriminado dos dereitos de autor. Inxusto, si, señoras e señores, porque as críticas que recibe o libro electrónico nacen da impotencia comercial ou de criterios caprichosos que tentan pasar por universais. Teño grandes amigos editores, e moitos outros aínda quixera que o fosen, e sen deixar de lamentar que o seu negocio se coloque na tesitura de mudar ou morrer, máis quero a literatura galega que o seu soporte específico en papel, e loitarei antes polo futuro da miña cultura que por un negocio específico ou sector empresarial que non desexa adaptarse para sobrevivir.

Agora, imaxinen por un momento que tivésemos en formato electrónico todos os clásicos galegos, accesíbeis desde calquera punto da rede en edicións con criterio fiábel e acompañadas de referencias fotográficas, facsimilares e biográficas. Imaxinen que estas obras foron producidas por uns escasos centos de euros, que son vendidas a prezos inferiores a 3 € e que as bibliotecas permitisen a lectura on line por tempo limitado facéndose subscriptoras de coleccións enteiras a baixo prezo… Imaxinen que todas estes títulos, así como os máis actuais, fosen comunmente versionados en castelán, portugués e inglés, por exemplo, e que o uso dos soportes necesarios fose razoabelmente apoiado polas institucións, dentro dunha política intelixente para promoción da lectura e a divulgación do talento literario dentro e fóra do país…

Ao mesmo tempo, lembren esas edicións en papel brillante e groso que onte con frecuencia os concellos grandes pagaban a 5.000 € por título… e imaxinen canto traballiño ben pago pode facerse se o soporte do libro artístico pasa a ter un custo irrisorio e a máxima divulgación en internet. Por favor, póñanse a imaxinar, que as ideas non as regalan e sen ideas non imos avanzar.

Chuzame! A Facebook A Twitter

As necesarias traducións

As tradutoras viron reducidos recentemente as axudas específicas ás obras en galego, xa minguadas pola crise, e por iso han de abandonar a nosa literatura e contribuír co seu talento noutros sistemas literarios. No entanto, por ser o galego un mercado pequeno a colaboración dos tradutores é imprescindíbel para a promoción da literatura no mercado mundial. As traducións literarias a castelán, portugués e inglés deberían ser habituais nas máis económicas versións dixitais para aquelas obras de certa relevancia.

Chuzame! A Facebook A Twitter

'Alma minha gentil', poesía portuguesa para españois

Alma Minha Gentil: Antología general de la poesía portuguesa, con estudo e tradución de Carlos Clementson, probabelmente sexa a mellor antoloxía española de poesía portuguesa. É a primeira que reflicte tan xenerosamente o corpus poético portugués ao longo de 800 anos, incluíndo, claro está, a poesía medieval común coa Galiza por ser esta sen dúbida o inicio dunha tradición poética que florece con toda a súa fermosura en Occidente. E non o digo porque a galega sexa parte da poesía de máis nivel para Antonio Gamoneda, un grande entre os maiores, nin porque este mesmo referencie Herberto Helder como o mellor poeta europeo vivo. Senón porque eu adoro a poesía portuguesa até o punto de ver nela o que a galega non pode ser debido aos ataques que sofre a lingua que lle dá sustento desde tempo inmemorial, e hoxe non menos que nos peores tempos. Acho a falta, no século XX, de nomes como o da divina Natália Correia, mais como eu sempre haberá quen chore faltas.

Pois ben, é esta unha antoloxía bilingüe de máis de 2000 páxinas que ademais ofrece datos dos autores antologados moi útiles para aqueles que desexen introducirse nas circunstancias persoais e de época. A tradución, en xeral acertada e ás claras moi meditada, mostra unha estratexia difícil de asumir para min. Trátase de valorizar en maior medida o metro dos versos do que as imaxes poéticas, o que fai que estas últimas se vexan alteradas en virtude dun cómputo de sílabas procurado até as últimas consecuencias. Poñamos algún exemplo:

Do palácio encantado da ilusão = Del alcázar mendaz de la ilusión (pp. 404-405)

Que já tem sangue e tem olhar! = ¡quienes ya tienen sangre y unos ojos que ven! [literal: "¡que ya tiene sangre y ya tiene mirada!"] (pp. 486-487)

Até que a flor do ímpeto se cansa / E cai morta no chão = hasta que la flor de su ímpetu se cansa / y al suelo cae lo mismo que una flor (pp. 840-841)

Os armadores não amam / a sua rota clara = Los armadores no aman / su luminosa ruta (pp. 936-937)

ao calor das pedras / achadas nas dunas = a calor de piedras / que hay entre las dunas [o que se encontra e o que hai non sempre é o mesmo] (pp. 956-957)

Debido á proximidade entre portugués e castelán resulta forzado facermos prevalecer unha sílaba máis ou menos a custo de alterar palabras que, en moitos casos, eran de partida coincidentes nas dúas linguas. Debido a que as palabras implican “cores” , “sonoridades” e “suxestións” similares cando son comúns, e que alteralas muda a configuración de imaxes poéticas complexas facilmente intercomprensíbeis, resulta inxustificado que todo este imaxinario se destrúa por axustar o número de sílabas co máximo rigor. Constitúe este un labor difícil e con moito mérito, mais inapropiado tendo en conta que cunha receita simple o lector español pode ler e desfrutar a medida orixinal dos versos na lingua orixinal, presente no libro.

Finalmente, debemos referenciar algunhas inexactitudes, como a tradución de ‘cor’ [corazón] por ‘alma’ (al cor pola ben feyta = al alma por la bien hecha, pp. 42-43), ‘veer’ [venga] por ‘veáis’ (quando veer meu amigo = cuando veáis a mi amigo, pp. 48-49), ‘segundo’ [según] por ‘siguiendo’ (Segundo o bem que queria = Siguiendo al bien que quería, pp. 122-123), que aínda sendo patentes non estragan un conxunto que tantos eloxios merece na selección e na tradución.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Ein Rosenfeuer, das uns Verstört: 4 Dichter aus Galicien (4 poetas galegos)

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/kvjkk3gDwXg" width="425" height="350" wmode="transparent" /]

O acto, ao que non puido asistir Manuel Rivas por atoparse en Bos Aires, asistimos algúns incondicionais e moitas outras persoas que encheron o aforo. É de resaltar que a edición bilingüe implica a primeira tradución de poesía galega para o alemán, o que nos enche de satisfacción e nos obriga a ser moito máis ambiciosos. Non é só porque alguén da talla poética de Antonio Gamoneda estime que estamos a crear parte da mellor poesía europea, é que o di, á parte de algúns de nós, moita máis xente que bebe con criterio na poesía española e europea. Isto debe ser resaltado porque que o digamos os máis paisanos, por moito que inspeccionemos o que por aí fóra se fai, semella en ocasións non ter transcendencia.
A maiores, recomendamos as argumentacións de Xosé María Álvarez Cáccamo e Xulio López Valcárcel que, se ben non sorprenden aos máis sensíbeis, cumpriron o papel de denuncia que os tempos actuais exixen.
Parabéns, para alén de aos autores, aos editores e tradutores que participaron nun proxecto sen dúbida de histórico valor. Máis información aquí (PDF).

O vídeo é un traballiño noso para a comunidade de Blogaliza.

Chuzame! A Facebook A Twitter