Dec
21
Guía do ceo: presentación na FNAC da Coruña
Decembro 21, 2007 | Leave a Comment
|
![]() |
chuzame - Out
22
Santiago Auserón falou para O levantador
Outubro 22, 2007 | 2 Comments
Non vou repetir o que xa relataron Tati, Martin e a nai do Darío, e que tantos poderán contar despois de ter tratado persoas que teñen como obxectivo principal na vida cociñar o talento con suor para entregar ao público —é dicir, o común das xentes— a arte que nace despida no corazón.
chuzame - Ago
9
Contos da Coruña
Agosto 9, 2007 | 1 Comment
O río de Monelos, os contos do fielato, Pucho Boedo, a lenda do Santo Amaro, Finita Gay, Urbano Lugrís, as comparsas do Antroido… Mil anos de historia e mil historias esquecidas que os máis vellos poden desfrutar e os máis novos coñecer a través do estilo fresco e espontáneo de Xurxo Souto.
A presentación, unha chea de xente que aplaudiu a rabiar e escoitou emocionada o inquieto fluír do relato das súas vidas.
chuzame - Ago
2
A polida poesía de Suso Pensado
Agosto 2, 2007 | 1 Comment
Suso Pensado, A tarde (Espiral Maior, 2004). É este un libro escrito con indubitábel talento. Poesía costumista, que nos fai espectadores dos máis leves acontecementos cotidianos, transcende con verdadeira arte os referentes poetizados para transportarnos á sublime intuición vital que é substancia real do poema. Non foi nunca da miña predilección a poesía puramente realista, máis amigo sempre de rotos imaxinarios e asociacións sorprendentes; mais cando algo está ben feito é un pracer lelo e recoñecelo publicamente, e iso supera as miñas preferencias iniciais.
chuzame - Xull
14
Poesía indispensábel na rede
Xullo 14, 2007 | 1 Comment
O número 34 da revista dixital sèrieAlfa, con responsabilidade de Joan Navarro, ofrécenos baixo o título Una llum del nord [ Quatre poetes gallecs ] textos de catro poetas galegos: Olalla Cociña, Pedro Casteleiro, Modesto Fraga e Xavier Vásquez Freire. Do noso colaborador Pedro Casteleiro seleccionamos este polidísimo poema:
A casa vazia
Desde sempre me lembro da nossa casa vazia,
vejo-a ali, onde a pintei em pequeno, nossa
casa na enorme solidão da memória.
Nossa casa cheia de vozes enterradas nas paredes,
nossa casa chorando ao norte dançando ao sul
como uma mulher que de repente vivesse
todas as idades
desde a manhã
até ao roxo entardecer do sangue.
Desde sempre desejei conhecer a nossa casa de vinho
desde sempre, no centro da colina, cantei à nossa casa,
nossa casa vazia no centro da memória.
Os poemas nesta revista ofrécense en varias linguas, para alén da orixinal. As versións francesas dos poemas de Pedro Casteleiro son de François Davó.
chuzame - Xull
9
“A filha do contador de histórias”
Xullo 9, 2007 | 2 Comments
Um dos livros mais notáveis que li ultimamente intitula-se A filha do contador de histórias (The Storyteller´s daughter), de Saira Shah, jornalista británica de origem afegã, autora também dos documentais Beneath the veil, Unholy war e Death in Gaza em colaboração com o seu amigo James Miller (assassinado por soldados israelitas durante a elaboração deste último documental). O livro pode-se encontrar em Edições Asa na categoria de Documentos e narra a experiência de uma jovem criada e nascida na Grão-Bretanha mas originária de uma ancestral família afegã cuja linhagem se remonta mais de mil anos atrás.
chuzame - Xun
27
“As horas de María” por Paco Souto
Xuño 27, 2007 | 2 Comments
Paco Souto recíbenos nunha casa habitada polos fantasmas familiares de todos nós.
chuzame - Mai
25
Últimos libros no noso buzón
Maio 25, 2007 | Leave a Comment
Moitos foron os libros que nos chegaron nas últimas semanas; tantos que, apesar do seu interese intrínseco, non puidemos referencialos como se merecen. Tentaremos dar hoxe noticia dalgúns deles.
Antecedentes criminais, de Amadeu Baptista (Edições Quasi). Baptista ofrece neste libro unha antoloxía persoal sobre vinte e cinco anos de creación poética. Ademais de contar co recoñecemento que corresponde a un dos poetas portugueses actuais de máis rica e sólida obra poética, vén agora de ser galardoado co Premio nacional de poesía Sebastião da Gama. Moitas son as referencias que se poden atopar na rede sobre as últimas entregas deste autor que coñecemos en Salvaterra do Miño e non deixamos de apreciar como poeta e amigo (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7...), e moitas mais sen dúbida serán as honrosas menzóns que a partir de agora recibirá unha tan merecente obra. Parabéns para el.
Da editora Espiral Maior recibimos con grandes espectativas os últimos premios de poesía GZcrea 2006: Manual do misántropo, de Xosé Antón Cascudo (primeiro premio) e Isto é un poema e hai xente detrás, volume colectivo en que participan Lucía Aldao, Brais González, Ledicia Costas, Alberte Momán e Verónica Martínez (segundo e terceiro premios e
mencións de honra). O premio, que está asesorado pola AELG, contou cun extenso elenco no tribunal: Rubén Cela (presidente), Ana Vidal (secretaria), Enma Couceiro (vogal), Estíbaliz Espinosa (vogal), Eduardo Estévez (vogal), Miguel Anxo Fernán Vello (vogal) e Cesáreo Sánchez (vogal).
Do Brasil interior (Goiânia) chegounos a última entrega do prolífico poeta Gabriel Nascente, Inventario poético (Editora Alternativa). Unha fermosísima edición de 500 páxinas que contén unha selección da súa poesía, con textos de 1967 a 2003. Constitúe unha necesaria mostra dun creador que xa atinxiu a 39ª obra publicada. Para a reflexión sobre a utilidade das axudas privadas facemos constar que o libro foi patrocinada polo Laboratório Neo Química, ademais de apoiada por catro institucións máis relacionadas coa industria de Goiás.
Especialmente recomendábel é visitar a exposición intinerante ARTNATURA. Pola defensa da Rede Natura Galega. Pola defensa do medio natural galego, organizada por ADEGA. Esta exposición, que naceu en Compostela e agora reside provisionalmente en Lugo, ofrece a convivencia de obras de diversas disciplinas co único fin de apoiar os esforzos representados no seu propio título: textos manuscritos, vídeos e imaxes (pinturas, fotografías...). Os escritores que participan son: Marilar Aleixandre, Glauco Antonio Amigo, Rosa Aneiros, Xurxo Borrazás, Darío Xohán Cabana, Fernando Cabeza, Francisco Castro, Olalla Cociña, Marta Dacosta, Lois Diéguez, Xoán Carlos Domínguez, Rosa Enríquez, Lobato, Yolanda López, Xulio Valcárcel, Ramón Loureiro, Xosé Miranda, Teresa Moure, Xesús Pereiras, Vicente Piñeiro, Xesús Rábade, Henrique Rabuñal, Daniel Salgado, Xavier Seoane, Xosé Vázquez Pintor, Miro Villar, Helena Villar e que isto escribe. Só o maravilloso catálogo da exposición merece unha ollada demorada, pola inmenso pracer que produce a interdisciplinariedade artística en favor dun único e tan xusto obxectivo.
De A FORTIORI (Bilbao) presenteáronnos con El mar a rayas, de Susana Barragués e Carlos J. Cecilia. No marco dunha colección titulada "En favor de la familia", este libro contribúe a ampliar o concepto de familia dentro do noso imaxinario colectivo; porque non se trata de falarmos en contra da familia, como uns progres desnortados, senón de entender que a familia pode ter multitude de fórmulas sen deixar de ofrecer aquilo que de máis valioso posúe: «-Es que estamos separados -le había explicado su papá, que utilizaba el volcán de la isla para freír
huevos. Pero Caterina no entendía qué significaba «separados». Y un buen día, pensando en aquella difícil palabra, Caterina se dio cuenta de que había perdido un calcetín». Editado en castelán e euskera.
E non queremos de deixar de lembrar que esta editorial publicou no último Nadal unha singular obra de Xabier P. Docampo, Hoy vas a entrar en mi pasado, con ilustracións (en libro anexo) de Xosé Cobas.
chuzame - Mai
14
“Rinocerontes e quimeras”, de Marcos Calveiro
Maio 14, 2007 | 1 Comment
Con Rinocerontes e quimeras, de Marcos Calveiro, asistimos entusiasmados á aparición da novidade literaria, unha vez que a recoñecíbel cualidade da obra permite apreciar esta virtude. Non é só por ter escollido como protagonistas un grupo monstros que viven de mostrar a súa deformidade en público, nin pola ambientación ben representada da norteamérica de fins do dezanove, senón pola riqueza en xeral de motivos de época de elevada suxestión, como a introdución de escritores famosos no contexto das orixes do mundo editorial dos EUA, ao parecer tan suburbial e arrabaldesco como o secuestro e prostitución de obras literarias. Ou o motivo dos autómatas, claro contrapunto científico á deformación "natural" que os propios protagonistas representan, como se as mentes lúcidas da sociedade mostrasen cos avances tecnolóxicos a precariedade dos procesos naturais, caprichosos e crueis, isondábeis e tristes. É difícil representar con máis forza literaria a soidade do ser humano, cando a inserción social se revela tan difícil, e tan dura e tan rixa a capacidade da sociedade para asumir a diferenza.
O motivo dos autómatas, non quero esquecer, foi recollido polos surrealistas franceses como mito do século na sua habitual teorización poético-psíquica. Algo de surrealismo respírase en Rinocerontes e quimeras; non necesariamente unha pretensión vangardista, senón un gusto por facer arte con residuos orgánicos ("pseudopersoas"), na marxinalidade hiperbólica que o tema suscita. Hai, por tanto, un aproveitamento do excepcional para danzar sobre a emoción crónica, aquela que a todos chega cando reflectimos sobre as formulacións máis rocambolescas da xenética. Algo que nos enfrenta á fealdade e á enfermidade como razóns viscerais do rexeitamento, como motivacións aparentemente xustificadas do desprezo absoluto.
Porén, os protagonistas son artistas, colegas de quen a propia novela escribiu. Imaxe deformada de nós mesmos, representan tamén a verdade que dentro levamos e non recoñecemos como filla, a que deitamos no arrabalde cunha actitude que nos impide ser máis humanos, é dicir, vermos antes que cos ollos co corazón. É o caso do personaxe de Balote, de partida un ser sen deformidades que leva na realidade unha vida tan deformada como a dos outros membros da galeria dos monstros. Aquí está talvez a grande reflexión proposta: onde está realmente o raro, o verdadeiramente estraño do ser humano, cando con certeza todos encarnamos unha fórmula irrepetíbel de acertos e fallos?
A novela de Calveiro, como ben dixo Martin Pawley na presentación deste sábado no Cultur.gal (en compañía do autor e do editor Ignacio Chao), está ademais memorabelmente escrita. Cunha estrutura narrativa que funciona perfectamente e unha lingua literaria que vai nesa man perfeccionándose en cada nova obra. Para os amantes da literatura de risco, unha obra que se guía pola cartografía da máxima ambición e navega na nosa dirección co vento do talento na velas.
PS: Foi moi agradábel, para alén das xa citadas, ter atopado na Feira a tantas personalidades (que non personaxes, pois non todo é teatro) do Blogomillo: Leco, Ghanito, Opaco, Kavafinho, Brétemas e Ana Bande, a quen tivemos ocasión de coñecer.
chuzame - Abr
16
Co título Sobre "La lámpara maravillosa" de Valle-Inclán, ofreceu Ernesto Vázquez neste Entroido unha nova entrega da súa famosa serie de intervencións De Cânones e Canões, para o Portal Galego da Língua. Nesta ocasión atreveuse cunha obra de Valle de declarado fundamento esotérico, en que este autor demostra ser coñecedor das principais tradicións gnósticas peninsulares:
"Amemos la tradición, pero en su esencia, y procurando descifrarla como un enigma que guarda el secreto del Porvenir. Yo para mi ordenación tengo como precepto no ser histórico ni actual, pero saber oir la flauta griega. Cuanto más lejana es la ascendencia hay más espacio ganado al porvenir. La rosa se deshoja a poco de nacer, y para nuestras ilusiones el cristal no nace ni muere. El Arte es bello porque suma en las formas actuales evocaciones antiguas, y sacude la cadena de los siglos, haciendo palpitar ritmos eternos, de amor y armonía.
[...] Peregrino sin destino, hermano: ama todas las cosas en la luz del día, y convertirás la negra carne del mundo en el áureo símbolo de la piedra del sabio".
Mais non se pára Ernesto na esencia espiritual da obra, aspecto que para el non semella constituir o verdadeiro obxectivo de Valle. De facto da a entender en diversas ocasións que a seriedade do autor sobre estes temas só pode ser falsa, e portanto unha actitude burlesca ha de existir baixo o disfarce de sacerdote das Grandes Letras. Porén alguns de nós, portadores dunha sensibilidade mais que tradicional arcaica, ou até prehistórica, queremos tomar a serio estas pretensións de anténtica pedagoxía gnóstica, o que fai que nos sintamos abrumados por un discurso directo que ofrece unhas lizóns de esoterismo esencial e facto literario, tema sobre o que intuímos máis do que sabemos, polo que haberemos de falar con tento.
Noutra liña, portanto, Ernesto debulla o seu ben amoblado pensamento sobre a época de Valle e anteriores para deseñar un encaixe reflexivo de primeira orde. É por isto que non fomos capaces de simplemente remeter os lectores d'O levantador para o suporte de orixe, e quixemos apropiar-nos ainda máis dos ben armados argumentos que Ernesto é capaz de edificar. Así, atrevémonos a reproducir aquí a parte final do traballo coa seguranza de que moitas liñas de reflexión poden ser suscitadas nos nosos lectores:
«[...] Seja o que for realmente, "La lámpara" é uma declaração de soberania estética de Valle. Desde Galiza, mas sem o galego. A tradição do discurso literário, das crenças também políticas das elites da Galiza antiga: em Espanha, mas contra a Espanha literária, religiosa e política que querem fazer as elites espanholas. Um caminho que a experiência tem demostrado onde leva: a destruição da Galiza cultural e da sua originalidade.
Mas a "Lámpara" tem para mim uma chave mais, é um farol que permite fixar-nos num salto possível para o futuro com a tradição. Até agora estamos repetindo ciclos já velhos, de jeito individual, geração e geração nos últimos dous séculos. Não podemos romper com a tradição para inovar, pois seica não temos tradição contra e desde a que inovar (realmente não a vemos).
Os mais políticos têm pretendido criar uma tradição (uma língua) e um projeto nacional para mais adiante agir contra e desde ele. Mas não há tempo nem forças. A integração no sistema espanhol castelhano é evidente e histórica, mas é à vez incómoda neste projeto nacionalizador (que prescinde dela e nega-no-la como parte central da tradição). O agachar de forma continuada a pertença cultural a Espanha é um dos maiores problemas à hora de compreender parte do discurso literário galego histórico e moderno. Pois, a literatura galega existe a várias vozes (nalgum caso como Rosalia que dialoga a través dum jogo complexo aBBa que lhe dá um sentido de conjunto).
O desocupado leitor agora mesmo estará a sofrer e a pensar em me dizer: Não!, Ernesto, aí já não! Para onde vas que te despenhas! Ainda e sendo entrudo, Não! Mas, caro leitor, isto é deste jeito. Mas, não só. A nossa cultura faz parte de duas tradições: numa quer integrar-se, mas com uma independência impossível. Na outra, para a que não olha continuadamente, faz parte troncal. Pois, as "formas" que escrevem em paralelo ao sistema literário do castelhano dialogam com as "formas" da parte central da tradição literária portuguesa também agachada. E com o português dialogam tanto através das manifestações próprias da erudição galega como das da literatura popular.
No XIX, nas asas do romantismo nacionalista e folclórico o que se produz é uma fusão lógica (e explosiva) das duas ponlas da cultura galega que se retroalimentam e criam um espaço de rotura inexistente, um novo caminho na soberania, mas que permanecem por causas políticas e históricas (e retrotraem em audácia desde 1875) nesse ir onde não e nesse não ir onde sim. O Rexurdimento é o primeiro passo consciente de uma realidade antiga e de um coletivo vivo que ainda está. Defesa, como efeito da pressão do nacionalismo espanhol. Uma de tantas reagrupações ao longo dos últimos séculos. Cada vez estou mais certo que a soberania estética da Galiza, que é o que cá propõe Valle para ele (ocultando que é a forma do colectivo), é mui antiga, sejam os textos escritos em latim, castelhano, mistura ou galego dialectal. E o que está a acontecer agora é que ainda que aparentemente estejamos a ganhar soberania e uso do galego culto, estamos perdendo. Pois, a soberania não é uma cousa que se inicie no XIX.
Quando no Rexurdimento começam a cantar os grandes mestres fazem com uma voz madura e independente, carregada de liberalismo, latines humanistas, com destacada francofilia e muito mais próxima (reinterpretada) do pensamento filosófico e literário de Portugal de fins do XIX (clássico e minhoto dos Camilos, Anthero e Eça) do que se quer acreditar. Compreender isto permite entender e ampliar o conjunto, estabelecer os diálogos, fixar as cronologias, as continuidades, as metáforas, permite também entender o percurso cultural e político de Galiza com lógica. À vez que, precisamente, achega o argumento mais sólido para uma possível virada de rumo. Sair da contracorrente (Espanha) que nos encerra a prol de águas mais tranqüilas, onde a corrente tira ao nosso favor (Lusofonia) para mares nunca dantes navegados.
E se há alguém em que essas tradições e linhas se reúnem é em Valle-Inclan. E desde ele também se entende melhor e como continuidade o polifacetismo elegante, subtil, popularista, lírico, prosaico e erudito de um Ferrin, de um Josê Afonso ou de um Caetano Veloso. Deste conjunto complexo é de onde vai surdir, in crescendo o estilo poderoso e arrebatado de prosa enlouquecida e humor do Valle maduro: o esperpento como visão realista do mundo. A tentativa de reinventar o castelhano ao jeito galego.
Desde esta "Lámpara" filtra-se ao acaso, mas mui envenenador de ouvidos castelhanos, o saber inteiro de Valle, alta erudição e anedota significante a travês da palavra. Nada tem desperdício, como num cocho. Nem as tripas, nem os ossos, nem o ritmo, nem a metáfora. Toda a obra merece a pena. Leitura estética, simbólica, profunda. Mágoa não haver no seu tempo mais esperança na sua própria língua, na única em que se pode atingir e compreender a empresa e tentativa de capitão façanhoso de nobre linhagem galega. Mas, a idéia é boa. É total. Útil, pois nisso estamos ainda, criando uma língua nova. Eu entendo pois, como Murguia, que -contra ele e os seus- Valle é um dos nossos.
Que "La lámpara Maravilhosa" é à vez uma brincadeira festiva, e declaração desesperada e orgulhosa em forma de garrafa ao mar. Mensagem parabólica e espermática cara a matriz do futuro de um mundo que ainda -nisso foi mal profeta- não se perdeu de tudo. Isso enxergo, apenas na tona. Pois, como adoito, a verdade mais oculta está na superfície. Ainda que Valle chegue até ler no "Guia espiritual" (1675 ) daquele Miguel de Molinos, condenado por hereje e teórico do Quietismo (uma falsa mística), ainda que fale de Taboas esmeraldas, de arcanos e monstros bizantinos, de velhas cegas como Homero, de pecados e paixões apetecíveis, de Feijó, G.W. Leibniz é de certo de Erasmo (cuja "Moria" é um texto de poderosa atração para o humanismo galego), ainda que se arraste e chore e peregrine galhofo para nos suplicar perdão e compaixão faz tudo apenas para citar mal Paulo, despistar e cimentar, nesse pacto com ele próprio apenas, mas também com a memória coletiva. Ironias educativas, magistério conversador que nos lega sem querer à vez que se nos quer impor como mestre de sabedoria.
É a nossa obriga, porém pensar por conta própria, escolmar a mensagem, estar atentos e atender com quem estamos a falar: com o mesmíssimo Long John Silver, também cavaleiro de fortuna, mestre canalha e falto de parte:
"La ciencia de las escuelas es vana, crasa y difusa como todo aquello que puede ser cifrado en voces y puesto en escrituras. El más sutil enlace de palabras es como un camino de orugas que se desenvuelven ateridas bajo un rayo de sol. Hermano peregrinante, que llevas una estrella en la frente, cuando llegues a la puerta dorada arrodíllate y medita sobre las palabras de san Pablo: Si quis inter vos videtur sapiens esse, stultus fiat, ut sit sapiens."
Ronca-lhe a ironia, na pena dum erudito plagiador e falsificador como poucos: "Se algum quer ser sábio, seja ignorante para ser sábio". E diria eu: o que queira ser sábio seja por si próprio, pois será néscio se imita o caminho de outros sábios.»
chuzame -







