Esta web apoia a candidatura do patrimonio inmaterial galego-portugués O levantador de minas

O reino medieval de Galicia, de Anselmo López Carreira

Este libro do profesor Anselmo López Carreira [conferencia sobre o particular] non poderá ser resumido aquí, sobre todo porque para min constitúe xa un estudo de referencia de tal folgo que haberei de voltar a el sen cesar durante moitos anos, como se dunha enciclopedia concisa se tratase. É unha ferramenta imprescindíbel para descubrir o que foi o primixenio reino galego xa na época sueva, como se ergueu o seu poder económico e cultural na área cristiana peninsular e como foi encuberta a súa magneficiencia no final da Idade Media polo incipiente poder castelacéntrico e até os nosos días. E moito máis, no seu rigor e na súa profusión de datos, como as refutacións innúmeras da existencia dunha Reconquista ou unha arte mozárabe, a demostrábel inexistencia de asentamentos musulmáns na Gallaecia e mesmo a iluminadora permeabilidade de culturas topicamente consideradas incompatíbeis. Isto último revélase especialmente nos datos que demostran non só a existencia de cristianos arabizados en territorio andalusí (mozárabes), senón a existencia de pautas tipicamente musulmanas en postos galegos de relevancia social:
«Na documentación dese longo período [séculos IX-XI] aparece —producindo inevitablemente unha inicial sorpresa— unha elevada cantidade de nomes de cuño islámico: Abdela, Abomar, Abuhab, Abulcasem, Aiub, Citi, Habive, Hamite, Hasán, Marwán, Mutarraf, Muza, Omar, Suleimán, Zaida, etc., con especial concentración temporal no século X e principios do XI.  Baixo eles desfila un elenco social variado, aínda que pola natureza da documentación todos parecen pertencer a estratos elevados: propietarios agrícolas realizando transaccións coas súas tenzas, ou doazóns a intitucións eclesiásticas, confirmantes de documentos, incluídos os diplomas reais; membros do Palatium rexio; e a máis elevada nobreza condal territorial, como é o caso dos casteláns condes de Saldaña, os Banu Gómez e os Banu Ansúrez.
[...] Inclinámonos, por tanto, a favor da hipótese de que nos atoparíamos ante a poboación orixinaria da zona, islamizada, entendendo isto de forma matizada, e non necesariamente como a plena adopción do Islam en todos os seus aspectos, pois neste supostro cumpriría falar de poboación muladí, o cal é inadmisible, como axiña se comproba pola referida cantidade de clérigos. [...] A proporción dominante estaría constituída por cristiáns que adoptaron modos culturais islámicos, nunha época de intensas relacións mutuas en que Córdoba marcaba a pauta. Tal aculturación [eu mellor diría 'arabización'] non se restrinxía, loxicamente, ao nivel onomástico, senón a outros moitos (vestimenta, etc.), mais como é natural só este aspecto asoma con nitidez na documentación.» (280-281)

Chuzame! A Facebook A del.icio.us A Technorati A Fresqui A Menéame A Digg A Reddit A Twitter A MySpace A Barrapunto A Google

Tags:

A glória roubada

Camilo Nogueira: «[...] O rei que construiu o Pórtico era filho do emperador Afonso VII e da emperatriz Berenguela. O pai fora coroado na catedral de Santiago como rei da Galiza. Os restos da nai, como os de el mesmo, os do seu filho e os de um neto galego de nai portuguesa que morreu de jovem antes de poder ser rei, jazem na Capela Real compostelana. Era bisneto de Afonso VI, o que começou a construção da catedral románica sobre a base da de São Pedro de Mezonzo. Este rei, que tomara o reino de Toledo, perdendo ao seu herdeiro de nai musulmana, na batalha de Uclés, lamentou a desgraça em galego, como se transcreve na crónica fazendo uma excepção num texto escrito em latim: “Ay meu fillo !ay meu fillo! ¡Alegria do meu coraçon e lume dos meus ollos, solaz de mia velleze! ¡Ay meu espello, en que me soía ver, e con que tomaba gran prazer! ¡Ay meu herdeiro mor! Cavaleiros, u me lo leixastes? ¡Dade-me meu fillo, Condes!”. Este sobresaliente rei foi desprezado por autores como Menéndez Pidal desde uma ideologia castelanista baseada na pretendida figura alternativa de um tão fantasioso como insignificante Cide. Tataraneto da rainha e emperatriz galega Sancha, criada na Piadela de Betanzos, o rei Fernando era o pai do Afonso VIII (dito IX) que já em 1188 reuniu uma Assembleia com a participação das classes populares e em 1218 fundou a Universidade de Salamanca, a primeira na Península, com professores galegos formados em Paris e Bolonha e com o arcebispo de Santiago como reitor assumindo numa nomeação que se manteria no resto da Idade Média. Salamanca, como Zamora, Badajoz, Lisboa ou Évora pertenciam à metrópole compostelana. Genro de Afonso Henriques, o primeiro rei do Portugal arredado do cerne galego, fundou as Ordens de Santiago e de Alcántara levando a expansão do seu reino até o Sul, de onde se tira o porqué de Salamanca ou Cáceres guardarem tanta obra galaica.

Foi no reinado de Fernando I (chamado II desde a ideologia de Espanha como nação única) e do seu filho Afonso VIII -enfrentados ao Papa aliado ao arcebispado de Toledo e ao recém estabelecido Reino de Castela- quando principiou o tempo político dos trovadores: desde a hegemonia de Compostela o galego era a língua romance de cultura, tanto em Coimbra ou Lisboa como em Toledo ou Sevilha. Avô de Afonso o Sábio, o romance de Fernando e da dinastía galega explica a língua utilizada para as Cantigas de Santa Maria.

Fernando era rei de Gallaecia. O Reino incluia a terra de além da montanha, como ocorrera desde o século V. Porém nos paineis da Exposição é apresentado como rei de Leão, tomando o nome de uma cidade –“civitate vocatur Legione, in Gallaecia”: “a cidade chamada Leão, na Galiza”, devo lembrar isto mais uma vez- que sendo uma residência da Corte desde que foi tratada assim por Ordonho II quando reinava desde Santiago, não pode ocultar nem o carácter central da cidade compostelana, nem a realidade do Reino da Galiza, uma palavra esta ausente da Exposição.

Mágoa. O Reino da Galiza é de novo negado numa ocasião tão especial como a do ano jacobeo e a de uma mostra tão singular como a que protagoniza o Pórtico da Glória. Não carece isto de importância em sí mesmo e no que revela, pois a consciência da personalidade histórica se corresponde com a capacidade para assumir as aspirações políticas, institucionais, económicas e linguísticas próprias deste tempo. Também as financeiras.» [Ler máis en Vieiros]

Chuzame! A Facebook A del.icio.us A Technorati A Fresqui A Menéame A Digg A Reddit A Twitter A MySpace A Barrapunto A Google

Tags: ,

A Coruña lamenta de novo a desatención ao Cultur.gal

María Xosé Bravo: «[...] A celebración do “CULTURGAL” durante os anos 2007 e 2008 tivo unha acollida moi favorable entre as industrias culturais e foi un importante apoio para as asociacións do sector pero “no ano 2009 a actual Consellaría de Cultura e Turismo decidiu suspendelo alegando falta de recursos para a súa organización”. No pasado período de sesións o BNG presentou unha iniciativa na que se instaba á Xunta de Galicia a que no ano 2009 se celebrara o CULTURGAL, baseándose nos anos 2007 e 2008 como “fito importante” na política de promoción, proxección das industrias culturais e elemento dinamizador da cultura galega. Con este evento celebrado no ano 2007 co Goberno bipartito, “a Xunta apostaba por visibilizar as industrias culturais galegas dándolle pulo no ano 2008 cunha gran afluencia de público”.

A Concelleira de Cultura María Xosé Bravo lembrou que foi en decembro de 2008 cando a anterior Conselleira de Cultura, Anxela Bugallo, fixara A Coruña como sede permanente de Cultur.gal despois de avaliar a moi boa presenza de público na feira celebrada ese mesmo ano na cidade herculina que superou as 37.000 persoas, o que significou cuadriplicar a asistencia á primeira edición (nova que continúa a ser a última entrada da web oficial do Cultur.gal).

A Concelleira de Cultura da Coruña considera que a Consellería dirixida por Roberto Varela cometeu un importante “un erro” no ano 2009 por non seguir apostando por esta iniciativa sendo a cidade da Coruña en solitario a que impulsou a celebración da Feira o pasado ano. O Partido Popular argumentou no ano 2009 non contar con recursos nin tempo para organizalo, mais a concellaría de Cultura de A Coruña que dirixe a nacionalista María Xosé Bravo foi quen de poñer en marcha unha iniciativa semellante baixo o lema Achegarte que foi outro “rotundo éxito” con máis de 40.000 visitantes. [...]»

Se o ano pasado a Xunta negaba o apoio por falta de tempo e diñeiro, a organización institucional e o esforzo dos voluntarios demostraron que se podía facer con pouco diñeiro e montalo nun mes. Nesa altura, ao tempo que botaban a culpa demagoxicamente aos editores por non tela organizada,  prometeron que para 2010 apoiarían a Feira. Por min que fagan o Cultur.gal onde sexa, mais, por favor, que as cifras de visitantes e participantes conseguidas até agora non baixen: as do ano caro ou as do barato, tanto me ten se o país non perde.

Chuzame! A Facebook A del.icio.us A Technorati A Fresqui A Menéame A Digg A Reddit A Twitter A MySpace A Barrapunto A Google

Tags: , ,

Bertsolari, o orgullo da poesía propia

Este é o vídeo piloto do proxecto de filme documental BERTSOLARI, dirigido por Asier Altuna e producido por Txintxua Films. Agradecemos á nosa amiga Marga Romero a referencia, nítido exemplo do que é o apoio social da lingua e da poesía. Orgulloso me sinto eu tamén de que o pobo vasco, desfrutando do propio, contribúa a manter a riqueza cultural desta vella Iberia que algúns queren reducir mediante o lume do legado nacional español.

BERTSOLARI PILOTO SPANISH SUB. from txintxua on Vimeo.

Chuzame! A Facebook A del.icio.us A Technorati A Fresqui A Menéame A Digg A Reddit A Twitter A MySpace A Barrapunto A Google

Tags: , ,

O prezo dos ebooks again

Tati Mancebo: «Leo hoxe en varios sitios que o tradutor de Google mellorou moito nos último meses e que suma xa máis de 50 linguas entre as que ofrece tradución automática. Ao mesmo tempo lembro que hai unhas semanas probei por fin o Google Translator Toolkit, que é unha ferramenta para tradutores humanos que permite editar na mesma vista o texto orixinal e a súa tradución, facer anotacións á marxe sobre parágrafos e consultar outras ferramentas de axuda á tradución e que me pareceu francamente útil. Pero esta non era unha anotación sobre o prezo dos ebooks? Efectivamente. Quero facer referencia a un artigo ben interesante que analiza a reflexión saída hai días en The New York Times e que provocou moreas de comentarios desde todos os sectores do negocio do libro.

[Ler máis]

Chuzame! A Facebook A del.icio.us A Technorati A Fresqui A Menéame A Digg A Reddit A Twitter A MySpace A Barrapunto A Google

Tags: ,

Miguel Ánxelo namorado

Segundo contan, Miguel Ánxelo namorouse dun adolescente cando contaba 57 anos e se achaba no cimo da súa carreira. Foi o xoven modelo e aprendiz do artista, así como destinatario de abondosas cartas e sonetos de "unha tremenda sensualidade": «O meu corazón está por primeira vez nas mans de aquel a quen teño confiada a miña alma...».  O veterano artista, extasiado polo sentimento ofrecía ao mozo deseños para a súa aprobación, solicitándolle que de non gustar llo comunicase para pórse inmediatamente a elaborar outro máis oportuno pola noite... Entre eles houbo unha sólida relación de máis de 30 anos, mais segundo nos contan "non chegou a darse consumación física". Non? Quen pode asegurar que os amantes durante tres decenas de anos de sólida relación non aproximaron as súas carnes para deixalas fundirse so o lume da paixón?

Particularmente, non teño ningunha curiosidade sobre a profundidade das relacións íntimas da xente, quer morta, quer viva. Onde a xente toca e se deixa tocar, onde entra e onde deixa entrar, non é do meu interese. Mais cando, como nun caso como este, tan ousadas afirmacións se dan sobre a vida da xente sen fornecer vídeos ilustrativos, fotografías, testemuños e certificados avalados debidamente, entón sospeito beataría, homofobia ou unha fonda frustración anal acosada por algunha tentación autocensurada.

Non, amigos, a cousa é máis fácil que argumentar irracionalmente que "a relación ficou circunscrita ao ámbito artístico porque todo o demais -a diferenza de idade e a extracción social, a presión do ambiente no círculo papal, tamén a austeridade, soidade e abstinencia sexual que abrazou Miguel Ánxelo en prol do seu amor á arte- acabou impoñéndose fronte ao pracer físico". Vaia, vaia, como pode alguén hoxe xulgar con tanto pormenor a contención amorosa dunha parella de hai centos de anos? Quen necesita argumentar que non esvaraban como nenos, entre gargalladas, sobre ríos de seme irrigado en corredores palatinos rodeados de frescos maxistrais? Quen precisa asegurar que non desfrutaban como porcos, que non se bababan de pracer, extasiados, até ficaren adormecidos co flácido membro de un na man do outro? Pola diferenza de idade? Pola abstinencia de quen? Pola influencia do Papa, esa institución modelo de contención sexual?

Por favor, lean os inocentes o Banquete de Platón, e verán como o grande Sócrates, mestre respectado e curtido señor, é disputado polos mozos da reunión como trofeo a gañar. Lerán como entre tanta filosofía, o xoven Alcibíades anda preocupado por tan diversas e comúns dimensións do amor humano... É que non se debe idealizar en exceso, porque entón o camiño da verdade pode tornarse difuso. (Cfr. "El amor tardío de Miguel Ángel", de Patricia Tubella, en El País, 6/3/2010)

Chuzame! A Facebook A del.icio.us A Technorati A Fresqui A Menéame A Digg A Reddit A Twitter A MySpace A Barrapunto A Google

“Os ciberirmandiños”, por Xosé Manuel Pereiro

«Saben que a enciclopedia de referencia en Internet, a Wikipedia, ten en galego a décima parte dos artigos que en español, pese a que a porcentaxe de galegofalantes no mundo é 0,7% da de hispano falantes? Que hai aplicacións informáticas que se traducen antes ao noso idioma que ao francés ou ao alemán? Que tamén está traducida Facebook, a rede social que tende a ter tantos membros no mundo como usuarios de Internet, e na súa irmá emerxente, Twitter, o galego está entre os 20 idiomas máis usados? O idioma propio de Galicia ten unha presenza na Rede moito máis elevada que nos medios de difusión tradicionais, e todo iso non con subvencións oficiais, como reza o mantra neoliberal, senón grazas ao esforzo desinteresado de milleiros de persoas. [...]

O altruísmo tamén o practican as empresas. Algueirada, sociedade de animación cultural, é o soporte de Blogaliza, a comunidade de blogs que agrupa e difunde 2.800 das 9.000 bitácoras que se estima existen en galego. Dálles hospedaxe, aplicacións e servizos de balde, incluído o de consulta técnica on line, un soporte certamente inhabitual. Todo, incluídos tres postos de traballo e tres colaboradores, sufrágase cos outros ingresos da empresa, sen axudas públicas. “Nunca as pedimos. A gran construción intelectual que é o software libre é unha economía de agasallo, que non é economía, pero si que o é. E na medida en que necesitamos axuda, a comunidade de blogs colabora, bota unha man etiquetando…” explica Pedro Silva, un vilagarcián de 37 anos que traballa a tempo completo en Blogaliza, onde se xuntaron esforzos voluntarios para realizar AchegArte, a feira cultural que substituíu ao Culturgal cando a Xunta non se fixo cargo. [...]» (Ler máis en El País)

Chuzame! A Facebook A del.icio.us A Technorati A Fresqui A Menéame A Digg A Reddit A Twitter A MySpace A Barrapunto A Google

Tags:

De amor e desamor: gala XXV aniversario

O 17 de decembro de 2009 tivo lugar a Gala XXV aniversario da Xeración de amor e desamor no Teatro Rosalía de Castro. O acto contou con algúns dos integrantes do grupo coruñés dos oitenta: Lino Braxe Miguel MatoLois Pereiro (na voz do seu irmán Xosé Manuel Pereiro), Manuel Rivas e Xavier Seoane. A Asociación Cultural Alexandre Bóveda organizou o evento que foi presentado por Consuelo Bautista. Durante o mesmo entregouse un libro-cd homenaxe a este grupo poético, con textos de voces de Lino Braxe, José Devesa, Miguel Anxo Fernán Vello, Miguel Mato, Manuel Rivas, Xavier Seoane e Xulio López Valcárcel. O equipo de Blogaliza estivo alí:

Chuzame! A Facebook A del.icio.us A Technorati A Fresqui A Menéame A Digg A Reddit A Twitter A MySpace A Barrapunto A Google

Nintendo DSi XL novo lector de ebooks?

Aínda teño pendente por probar a app para a DS que anda por aí e que permite ler libros na consola (por certo, alguén a probou que quere contalo?) pero, na miña persoal cruzada por andar co menor número de aparellos posíbel, tamén me chistan as opcións que aparecen para os meus fillos. O meu fillo maior é un lector voraz, desde os 3 anos, antes de saber ler, os tebeos eran unha das súas maiores afeccións. Herdou toda a miña colección de Don Mickeys, e ten en depósito a de Copitos e a de Pulgarcitos de meus irmáns. Ademais encántanlle Mortadelo e Filemón. Como ten 9 anos xa le tamén moitos libros de historias como os do amigo Agustín, que son dos que máis lle gustan, e case calquera cousa que se lle poña por diante. Pero por riba de todo, o que máis lle gusta neste mundo é xogar coa DS, tanto é así que temos que dosificarlla en pequenas pílulas na finde e apartarlla da vista durante a semana polo de agora.

Gustaralle ler na DS? A ver se instalamos a app un día destes e o comprobamos. A ver qeu tal se ven os libros, a ver que formatos podemos usar...

A nova DSI XL case duplica o tamaño da pantalla do modelo anterior e parece que a Nintendo non lle pasa desapercibido que o seu gadget, por baixo dos 200 € pode ser o lector de libros ideal para moitas persoas se escollen ben o que lles ofrecen e como o fan.

Por outra banda, estanse a anunciar nestes días os primeiros lectores de libros especificamente deseñados para os nenos daren os seus primeiros pasos na lectura dixital. Non foi sorpresa comrpbar que son Fisher-Price e Vtech os primeiros produtores dus gadgets con pequenas pantallas táctiles a cores, con apps de lectura, escritura, xogos e música e que non pasarán dos 80 $.

Pola nosa casa aínda anda o lector de libros de papel de Vtech, unha de tantas mostras de xoguetes que os Reis Magos pensaron que farían tolear os nenos da casa. Noviño no armario :)

Polo momento a mellor opción das 3 semella a consola Nintendo.

Nintendo DSi XL – ebook reader for Europe? | TeleRead: Bring the E-Books Home.

Chuzame! A Facebook A del.icio.us A Technorati A Fresqui A Menéame A Digg A Reddit A Twitter A MySpace A Barrapunto A Google

Pola renovación da lingua literaria

Francisco Fernández del Riego: «[...] Temos que crear o galego da nosa época, integralmente: no seu léxico, na súa gramática, na súa pronunciación. Esta dicción debe ser o selo dos espíritos escollidos. Hai que lle dar ao idioma unha maior riqueza fonética. Como axuda nesta tarefa, contamos con algunhas boas gramáticas. Contamos con completos dicionarios e outros complementos. Pero o material dispoñible aínda non é suficiente nin enche de todo as directrices da obra que se necesita realizar.

O certo é, en definitiva, que fronte a nós ábrese a perspectiva dunha gran tarefa a realizar. Porque temos que permanecer indiferentes ante os modos cansos que ás veces se exercitan no campo da cultura autóctona. ¿Por qué non dinamizar unha institución de porta estreita, estreitísima en determinados puntos, se é que necesitamos honrar prácticas e principios insubornables? ¿Por qué permitir que ese marabilloso tinglado dos nosos poetas pase ao faiado das vellas bambolinas insufribles dos que utilizan só as colas e a fuchaina?

A nosa cultura debe nutrirse directamente das xeracións novas. Se a cultura escrita histórica non ten a continuidade esencial para dar a nosa unidade espiritual da cultura popular gardadora fiel do espírito da raza. E nela está a verdadeira, auténtica e única Galicia. A ela hai que ir, polo tanto, sen dilacións.» ("Sobre o problema da lingua", en "Culturas", LVG, 20/02/2010, p. 15).

Non deixa de satisfacernos a permanente preocupación de Fernández del Riego, podemos dicir que secular, pola lingua literaria, e aínda máis que non cese a súa vontade de vangarda. Este domingo, foi particularmente explícito no seu desexo de aleccionarnos para unha maior atención á creación dunha lingua literaria moderna, que segundo o académico debe vertebrarse atendendo:

a) O aproveitamento dos recursos gramaticais recoñecidos, con especial atención ao léxico e a unha mellorábel pronunciación;

b) Os estudos e ferramentas lingüísticos de apoio actuais non son suficientes para responder ás necesidades dos novos tempos;

c) A lingua literaria actual semella non ter altura suficiente en moitos casos;

d) As xeracións novas deben ser apoiadas e integradas no sistema literario, porque aseguran a vitalidade cultural.

A cuestión agora é como atender as necesidades propostas polo vello galeguista. A precaria lingua literaria que el denuncia de onde provén? De que os vellos monolíngües desaparecen? De que os bilíngües polo xeral non distinguen as invasións do castelán? De que a vida diaria está invadida pola lingua de fóra? Ou de que os nosos escritores sorben preferentemente libros en castelán? Cando ouvimos citar os nosos autores e autoras os seus referentes literarios florecen maioritariamente nomes da literatura española ou en castelán. E cando din as plumas deste país que leron Faulkner, Joyce, Maiakovski, Adonis, Kafka, Goethe... non é probábel que teñan accedido ás súas obras através do castelán? Entón, se sempre mamamos o leite rítmico, léxico e sintáctico do castelán, que corpo lingüístico-literario habemos de criar cada día? Que tendencias pesarán na nosa man con estes referentes? Cara onde nos levará a búsola da musa? Se a fórmula é mesturar a nosa diaria castelanización co galego que aos poucos vai perdendo a sociedade, sen dúbida camiñamos para un destino diluído.

Teño para min que poucas alternativas hai, mais hoxe non as vou repetir aquí. Describir o evidente por veces resulta cansado.

Chuzame! A Facebook A del.icio.us A Technorati A Fresqui A Menéame A Digg A Reddit A Twitter A MySpace A Barrapunto A Google